Türkiye'de Uygulanan Şartlı Nakit Transferi Programı'nın Fayda Sahipleri Üzerindeki Etkisinin Nitel Ve Nicel Olarak Ölçülmesi

 

Şartlı Nakit Transferi (ŞNT) programı, 2001 yılında Dünya Bankası kredisiyle uygulanan "Sosyal Riski Azaltma Proje"sinin bir bileşenidir. ŞNT, yoksul ailelerin eğitim çağındaki çocuklarının eğitimine devam etmeleri, 0-6 yaş grubundaki çocuklarının sağlık kontrollerini tamamlamaları konusunda, ayrıca anne adaylarının ise düzenli olarak kontrollerini yaptırarak hastanede doğum yapmalarını teşvik etmeyi amaçlayan şartlı bir sosyal yardım programıdır.

ŞNT programı 2002 yılında 6 ilde pilot olarak uygulanmaya başlanmış, 2004 yılı başından itibaren kademeli olarak yurt genelinde yaygınlaştırılmıştır. SRAP'ın 31 Mart 2007 tarihinde sonlandırılması sonucu ŞNT kapsamındaki bütün uygulamalar SYDGM bünyesinde uygulanmaya devam edilmektedir.

2007 yılı Mart ayından itibaren ŞNT ödemeleri Fon kaynaklarıyla yapılmaktadır.

ŞNT 2003-2010 (Nisan) dönemi eğitim, sağlık ve gebelik yardımları için toplam 1,99 Milyar TL kaynak aktarılmıştır.

ŞNT programı yararlanıcı sayısı ve ayrılan kaynak itibariyle SYDGM'nin en kapsamlı yardım programlarındandır. Bu nedenle programının yararlanıcılar üzerindeki etkisinin anlaşılması ve gerekli düzenlemelerin yapılması önem taşımaktadır. Bu nedenle SYDGM tarafından "Türkiye'de Uygulanan Şartlı Nakit Transferi Programı' nın Fayda Sahipleri Üzerindeki Etkisinin Nitel ve Nicel Olarak Ölçülmesi" projesi yürütülmektedir.

Projenin Hedefi

ŞNT, Türkiye'de, yoksulluk nedeniyle eğitim ve sağlık alanında sunulan hizmetlerden faydalanamayan 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu kapsamında bulunan muhtaç durumdaki ailelerin nakit transferleri yoluyla bu hizmetlere ulaşmasını hedeflemektedir. Bu kapsamda söz konusu projeyle, bu programın bu ailelerde yarattığı etkinin nitel ve nicel olarak ölçülmesi hedeflenmektedir.

 

Projenin Amacı

• ŞNT programı hak sahiplerinin sosyo-ekonomik durumlarının değişimini,
• ŞNT uygulamasından faydalanan kişilerin olumlu davranış değişikliğini, (Sağlık yardımından faydalanan çocuklar öngörülen sağlık kontrollerine götürülmekte midir? ya da Eğitim yardımından faydalanan çocuklar okullarına düzenli olarak devam etmekte midir?)
• ŞNT programının hedefleme mekanizmasını,
• ŞNT programının çocuk işçiliğinin önlenmesi üzerindeki katkısını,
• ŞNT programının anne ve çocuk ölümlerinin azaltılması üzerindeki etkisini,
• ŞNT programının toplumsal cinsiyet üzerindeki etkisini ölçmektir.

 

Proje Süreci

SYDGM ile Gazi Üniversitesi arasında projenin birlikte yürütülebilmesi için 03.07.2009 tarihinde bir işbirliği protokolü, 10.11.2009 tarihinde ise sözleşme imzalanmıştır. 2 yıl içerisinde tamamlanması düşünülen proje, İstatistikî bölge birimleri sınıflandırması "düzey-1'lere" ve her bölge içinde kır-kent ayrımına yönelik tahmin verebilecek nitelikte tasarlanacak olup araştırılması planlan konular 10 ana başlık altında özetlenmiştir. Buna göre araştırılacak konular;

1.Programın hedefleme mekanizmasının değerlendirilmesi,

2.Yardım miktarının şartları yerine getirmedeki yeterliliğinin değerlendirilmesi,

3.Yardımın olumlu davranış geliştirme; eğitim, sağlık ve gebelik hizmetlerine katılımı üzerine etkisinin değerlendirilmesi,

4.ŞNT yardımının kızların eğitime katılımı üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi,

5.ŞNT yardımın aile yapısı ve annenin aile içerisindeki rolü üzerine etkisinin değerlendirilmesi,

6.ŞNT yardımının çocuklara yapılan maddi-manevi yatırım üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi,

7.ŞNT yardımının çocuk işçiliği üzerine etkisinin değerlendirilmesi,

8.Program hakkındaki bilgi düzeyinin değerlendirilmesi,

9.Programın ana paydaşlarının verdiği hizmetlerin yeterliliğinin değerlendirilmesi,

10.Programın uygulama detaylarına yönelik görüşlerin değerlendirilmesi,

şeklindedir.

2009 yılında DPT tarafından Yatırım Programına alınan proje 2010 yılında da devam etmekte olup projenin 2 yıllık süre içerisinde gerçekleştirilmesi planlanmaktadır.

Projede Gelinen Nokta ve Elde Edilen Çıktılar

Gelinen aşamada Gazi Üniversitesi ve çeşitli üniversiteler tarafından oluşturulan araştırma ekibi araştırmanın nasıl yapılacağını tüm detaylarıyla anlatan birinci gelişme raporunu SYDGM'ye teslim etmiştir. Etki ölçümlerinde kullanılacak anket formları oluşturulmuş, formdaki soruların etkiyi ölçmedeki yeterlilikleri pilot ankette denenmiştir.

Projeden Beklenen Çıktılar

"Türkiye'de Uygulanan Şartlı Nakit Transferi Programı' nın Fayda Sahipleri Üzerindeki Etkisinin Nitel ve Nicel Olarak Ölçülmesi" projesinin tamamlanması ile, ŞNT programının belirlenen şartları yerine getirmedeki yeterliliği ölçülebilecektir. Ayrıca, yardımın olumlu davranış geliştirme; eğitim, sağlık ve gebelik hizmetlerine katılımı üzerine etkisi değerlendirilebilecek ve araştırılacak konular kapsamında yapılacak detaylı analizler ile alt sonuçlar elde edilecektir.